مهرگان بر همگان خجسته باد
نویسنده : علی اصغری - ساعت ۱٠:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٧
 

به بهانه جشن فراموش شده مهرگان

مهرگان بر همگان خجسته باد

مهرگان یا جشن مهر یکی از بزرگترین جشن‌های ایران است که در مهر روز از برج مهر برگزار می‌شود. «مهرگان» پس از نوروز بزرگترین جشن ایرانیان باستان بوده ‌است.
این جشن از روز شانزدهم مهر آغاز می‌شود و شش روز به طول می‌انجامد و در روز ۲۱ مهر به پایان می‌رسد. نخستین روز جشن را مهرگان عامه و اخرین روز جشن مهرگان خاصه نامیده می‌شود.
پیشینه جشن مهرگان به هزاره دوم پیش از میلاد بر می‌گردد و بیش از ۴۰۰۰ سال قدمت دارد.
فردوسی در شاهنامه به روشنی به این جشن کهن و پیدایش آن در دوران پادشاهی فریدون اشاره کرده‌است:
به روز خجسته سرِ مهر ماه         به سر بر نهاد آن کـیانی کلاه
زمانه بی اندوه گشت از بدی         گرفتند هر کس ره بخردی
دل از داوری‌ها بپرداختند            به آیین یکی جشن نو ساختند
نشستند فرزانگان شادکام             گرفتند هر یک ز یاقوت جام
میِ روشن و چهره ی شاه نو        جهان نو ز داد از سرِ ماه نو
بفرمود تا آتش افروختند             همه عنبر و زعفران سوختند
پرستیدن مهرگان دین اوست         تن‌آسانی و خوردن آیین اوست
اگر یادگارست ازو ماه و مهر      بکوش و به رنج ایچ منمای چهر

مهرگان همچون نوروز دارای اعتدال کیهانی است. اندازه شب و روز در مهر برابر می‌شود و شاید از همین رو این ماه را به نام مهر که ایزد داوری و عدالت و دادگستری است گذاشته‌اند. همچنین مهر برابر است با پایان فصل برداشت کشاورزی. از این رو زمان مناسبی برای جشن و شادی و استراحت کشاورزان که عمده مردمان دوران کهن بودند است.

رودکی درباره ی مهرگان چنین سروده‌است:
ملکا جشن مهرگان آمــــد               جشن شاهان و خسروان آمــد
جز به جای ملهم و خرگاه                بـــدل بــاغ و بـــوسـتـان آمـــد
مورد برجای سوسن آمـــد بــاز          مــی بر جــای ارغــوان آمــــد
تو جوانـمرد و دولت تو جـوان           مــی بر بخت تــو جـوان آمــد

مهرگانتان پیروز